Türkiye’deki gemi inşa sektörü ve tersaneler, sürekli olarak çetin koşullarda çalışan çelik yapıların korunması için yüksek performanslı koruyucu boyalar arayışında. Ancak Almanya merkezli koruyucu kaplama üreticisi Steelpaint, en iyi boyama teknolojilerinin bile, yeterli yüzey hazırlığı olmadan beklenen performansı sunmayacağı uyarısında bulunuyor. Şirket, yakın zamanda yaşanan bir olayda, ciddi düzeyde paslanma ve kir içeren yüzeyde “Stelcatec” adlı tek bileşenli, neme dayanıklı boyalarını uygulamaları talep edildiğini fakat eksik hazırlık nedeniyle bu uygulamanın kesinlikle önerilemez olduğunu söylüyor.
Steelpaint’in Baş Teknik Sorumlusu Dmitry Gromilin, “Yüzeydeki pas ve kirlilik tam olarak giderilmeden boyanın uygulanmasının hiçbir faydası olmadığını çok net ifade ettik,” diyor ve ekliyor: “Aksi halde boyanın tutunması mümkün değil. Eksik yüzey hazırlığı, kaplamanın çok daha hızlı bir şekilde bozulmasına ve çelik yüzeyin korozyona karşı savunmasız hale gelmesine neden oluyor. Bu hem operasyonel maliyetleri artırıyor hem de güvenlik risklerini beraberinde getiriyor. İyi bir kaplama sistemine yatırım yapmak istiyorsanız, ilk adım her zaman doğru yüzey hazırlığı olmalı.”
Skimping (eksik yapma) eğilimleri ve yanlış uygulamalar
Sektörde sıklıkla karşılaşılan sorunlardan biri, çelik yüzeyi boyaya hazırlamanın hızlıca bir solventle silinip geçilerek yapılabileceği yanılgısı. Gromilin bu konuda şu uyarıyı yapıyor: “Birçok işletme sadece yüzeyi solventle silerek veya hafifçe temizleyerek yeterli hazırlığı sağladığını düşünüyor. Oysa pas, yağ, tuz ve nem gibi kirleticiler neredeyse görünmez bir bariyer oluşturarak boyanın yüzeye tutunmasını engeller. Bu da boyanın ömrünü ciddi biçimde kısaltır.”
Diğer yandan, düşük basınçlı su püskürtme yöntemleri de bazen büyük alanlarda hazırlanması gereken ağır paslı yüzeylerde kullanılıyor. Örneğin bazı gemi inşa tesisleri veya bakım atölyeleri, 300-400 bar arası su jetiyle alanı temizlemenin yeterli olduğunu varsayıyor. Ancak Steelpaint’e göre, bu seviyede bir basınç, özellikle tank üstleri veya yoğun korozyonlu kısımlarda istenen temizliği sağlamaktan çok uzak. Şirketin önerisi en az 2000 bar ultra yüksek basınçlı (UHP) su püskürtmesiyle yüzeyin pas ve kalıntılardan arındırılması. Bu sayede tuz, yağ, eski kaplama kalıntıları ve diğer kirler büyük ölçüde uzaklaştırılarak yüzeye uygulanacak koruyucu kaplamanın başarılı olması hedefleniyor.
Zorlu çevre koşullarında uygulama sorunları
Tersaneler ve gemi inşa sahaları için en büyük zorluklardan bir diğeri de deniz ortamlarının yüksek tuz ve nem oranına sahip olması. Yüksek sıcaklık, yoğun nem, sık yağış ve gündüz/gece sıcaklık dalgalanmaları, geleneksel iki bileşenli sistemlerin uygulanmasını zorlaştırıyor. Gromilin, tropik veya nemli bölgelerde klasik boyaların çok dar uygulama pencereleri olduğunu ve belirli saatler dışında uygulamanın mümkün olmayabileceğini belirtiyor. Örneğin çiy noktası kısıtlamaları nedeniyle, gün içinde çok kısa bir zaman diliminde boyama yapmak zorunda kalabilirsiniz. Bu da hem program hem de maliyet yönetimi açısından büyük sorunlar çıkarıyor.
Steelpaint Direktörü Frank Mueller ise bu noktada yüzey hazırlığının ve doğru ürün seçiminin önemini vurguluyor: “Maliyeti ne kadar yüksek veya teknolojik açıdan ne kadar gelişmiş bir boyayı kullanırsanız kullanın, eğer yüzeyi doğru şekilde hazırlamadıysanız kaplamanın uzun ömürlü olmasını bekleyemezsiniz. Ayrıca iki bileşenli sistemlerde görülebilen uygulama kısıtlamaları, projeleri aksatıyor ve ek maliyetlere yol açabiliyor.”
Stelcatec ile esnek uygulama ve uzun koruma
Steelpaint’in “Stelcatec” adını verdiği tek bileşenli ve neme dayanıklı kaplama sistemi, yüzey hazırlığında minimal standart olarak kabul edilen SSPC SP2 seviyesinde (tel fırçalar, kazıyıcılar veya zımpara gibi basit el aletleriyle yapılan) temizlikte bile uygulanabilirliğiyle dikkat çekiyor. Bununla birlikte uygulama sırasında hafif dereceli “flash rust” (yeni oluşan ince pas tabakası) veya nemli yüzeylere karşı da toleranslı. Bu özellik, bakım için uzun süreli duruşun mümkün olmadığı gemilerde ve tersane sahalarında avantaj sağlıyor.
Ürün, %98 bağıl neme ve -5°C ile +50°C arasındaki sıcaklıklara kadar geniş bir uygulama aralığı sunuyor. Daha düşük film kalınlığında uzun süreli koruma sağladığı için de maliyet tasarrufu ve uygulama kolaylığı sunuyor. Mueller, “Asla ‘mükemmel yüzey hazırlığı’ her zaman sağlanacak diye iddia etmiyoruz; ancak doğru ekipman, doğru uygulama ve Stelcatec gibi esnek bir sistemle, sahada kısa duruş süreleriyle bile etkin koruma elde edebilirsiniz,” diyor.
Türkiye’de gemi inşa ve bakım sektöründe yoğun rekabetin olduğu günümüzde, artan iş yükü ve maliyet baskıları nedeniyle bazı uygulayıcılar yüzey hazırlığını hızla geçiştirme yoluna gidebiliyor. Fakat Steelpaint uzmanları, bu yaklaşımın kısa vadede zaman kazandırsa da orta ve uzun vadede çok daha büyük maliyetlere yol açacağına dikkat çekiyor. Dolayısıyla, yeni inşa projelerinde veya bakım/yenileme çalışmalarında boyama öncesi yüzey hazırlığına gereken özenin gösterilmesi, çelik yapıların dayanıklılığını ve operasyonel verimliliğini artırmak adına kritik önem taşıyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: